แพลตฟอร์มลิฟท์คืออะไร และทำไมถึงเหมาะกับการติดตั้งในบ้าน

ลิฟท์แพลตฟอร์ม (Platform Lift) คือ ลิฟท์ขนาดเล็กประเภทหนึ่งที่ติดตั้งง่าย ใช้พื้นที่น้อย เหมาะกับบ้านที่พื้นที่จำกัด และหลายรุ่นไม่ต้องมีห้องเครื่อง

เดิมแนวคิดของลิฟท์ประเภทนี้มักพบได้ในอาคารสาธารณะเพื่อช่วยให้การขึ้นลงระหว่างชั้นสะดวกและปลอดภัย โดยเฉพาะสำหรับผู้โดยสารทั่วไปและผู้ใช้รถเข็น ปัจจุบันผู้ผลิตหลายแบรนด์ได้พัฒนา Platform Lift ให้เหมาะกับที่อยู่อาศัยมากขึ้น เช่น ลิฟท์บ้านขนาดเล็กแบรนด์ Cibes, KALEA และ Ascenda เป็นต้น

สำหรับขนาดอ้างอิงแบบ Cibes แนวโครงสร้างที่ติดตั้งแล้วสามารถเริ่มต้นได้ที่ประมาณ 1000 × 900 มม. และขนาดช่องเปิดพื้น (cut-out) สามารถเริ่มได้ที่ประมาณ 1070 × 940 มม. ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับรุ่นและรูปแบบการติดตั้ง ซึ่งเนื้อหาในบทความนี้เราอ้างอิงข้อมูลจาก Platform Lift คืออะไร ทำไมเป็นเหมาะกับการติดในบ้าน หนึ่งในบทความของ Cibes Lift ผู้นำด้านลิฟท์บ้าน ลิฟท์ขนาดเล็กในไทย

ลิฟท์บ้านขนาดเล็กแบรนด์ Cibes รุ่น Air 2 ติดตั้งในบ้านหรูตรงห้องนั่งเล่น

ลิฟท์แบบแพลตฟอร์มต่างจากลิฟท์แบบเคบินอย่างไร

แพลตฟอร์มลิฟท์ (Platform Lift) และ เคบินลิฟท์ (Cabin Lift) เป็นการแบ่งประเภทลิฟท์ตามลักษณะของห้องโดยสารภายในลิฟท์ หรือ Standing Space โดยปัจจุบันเรามีประเภทลิฟท์ที่แบ่งตามห้องโดยสาร อยู่ 2 ประเภท

1.แพลตฟอร์มลิฟท์ (Platform lift)

ลิฟท์บ้านแพลตฟอร์มแบบธรรมดา แบรนด์ Cibes รุ่น Air 2 ติดตั้งในห้องสมุด

เป็นลิฟท์บ้านประเภทหนึ่ง ที่มีลักษณะตัว L ในการขึ้นลง สามารถสัมผัสปล่องลิฟท์ได้ ลิฟท์ประเภทนี้จะมีประโยชน์ในเรื่องของการให้ความโปร่งโล่ง ให้ตัวบ้านมีความกว้างขึ้น แพลตฟอร์มลิฟท์ ปัจจุบันมี 2 แบบใหญ่ๆ คือ 

• แพลตฟอร์มลิฟท์ธรรมดา: จะมีลักษณะพื้นหลังบริเวณแผงควบคุม ความสูง 700-1500 cm และบางรุ่น บางแบรนด์จะมีระบบความปลอดภัยที่เรียกว่า “Safety Bar”
• แพลตฟอร์มลิฟท์แบบ Highback: จะมีลักษณะผนังลิฟท์บริเวณแผงควบคุมที่สูงมากกว่า ทำให้มองระยะไกล มีความหรูหรา สวยงาม

ลิฟท์บ้านแพลตฟอร์มแบบ Highback แบรนด์ Cibes รุ่น V90 Aurora+ ที่ติดตั้งตรงกลางบันไดบ้าน

2.เคบินลิฟท์ หรือ ลิฟท์ห้องโดยสาร (Cabin Lift)

Cibes Lift ลิฟท์บ้านขนาดเล็กสไตล์เคบิน รุ่น V70S ที่ติดตั้งในปล่องลิฟท์

เป็นลิฟท์ที่นิยมโดยมีผนังลิฟท์รอบด้าน เหมือนห้องเล็กๆ บางแบรนด์ผนังลิฟท์ทำจากกระจกหรือที่เรียกว่าลิฟท์แก้ว หรือถูกดีไซน์ให้สวยงามด้วยอะคริลิค หรือ อลูมิเนียม ทำให้ไม่เห็นข้างนอก ส่วนใหญ่ลิฟท์สไตล์เคบินเราจะเห็นในอาคารสำนักงาน ที่เป็นลิฟท์สลิง ส่วนหากอ้างอิงจาก Cibes Lift นั้นจะมีรุ่น V70S ที่ออกใหม่ในปีนี้ที่เหมาะกับบ้านที่เตรียมปล่องลิฟท์เอาไว้เรียบร้อยแล้ว

สำหรับบ้านในไทย ชื่อเรียกอาจไม่สำคัญเท่าคำถามจริง ๆ ว่า แบบไหนเหมาะกับพื้นที่ การใช้งานของคนในบ้าน และระดับงานปรับปรุงที่คุณรับได้

ติดตั้งลิฟท์บ้านในบ้านแบบทาวน์โฮมใช้พื้นที่ขนาดไหน

ทาวน์โฮมในกรุงเทพฯ มักมีข้อจำกัดด้านพื้นที่และผังบ้านที่ค่อนข้างตายตัว การติดตั้งลิฟท์บ้านจึงต้องมีการวางแผน “ระยะ” อย่างแม่นยำ เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบต่อโครงสร้างหลักและการใช้งานพื้นที่ภายในบ้าน เพื่อให้เข้าใจภาพรวมและสามารถวางแผนได้อย่างถูกต้อง ประเด็นสำคัญที่ควรพิจารณามีดังนี้

ขนาดลิฟท์สำคัญที่ต้องรู้

ภาพที่แสดงถึง คำจำกัดความ ทั้ง 3 ประเภท เวลาคุยกับทีมที่เกี่ยวข้องในการติดตั้งลิฟท์

เพื่อให้การสื่อสารกับช่างหรือผู้ออกแบบแม่นยำที่สุด ควรแยกความแตกต่างของ “ขนาด” ทั้ง 3 ประเภทดังนี้

1. Cabin Size/ Platform Size ขนาดพื้นที่ห้องโดยสาร หรือขนาดพื้นที่ใช้งานจริงภายในลิฟท์
2. Shaft Size ขนาดพื้นที่ปล่องลิฟท์ ซึ่งเป็นขอบเขตภายนอกของโครงลิฟท์ที่ติดตั้งเสร็จแล้ว
3. Cut Out Size ขนาดพื้นที่ทั้งหมดที่ต้องเตรียมไว้สำหรับติดตั้งลิฟท์  

จุดที่หลายคนมองข้ามคือ Cut out Size  มักใหญ่กว่า Shaft Size หากเช็กช้าจะกระทบผังบ้านภายหลังได้ง่าย

Layout ลิฟท์ระบบสกรู

ภาพที่แสดงตำแหน่งแต่ละด้านของลิฟท์แพลตฟอร์ม

การวาง Layout ของลิฟท์ระบบสกรู เราเรียกตำแหน่งแต่ละด้านของลิฟท์ ดังนี้

1. ตำแหน่ง D ตำแหน่งของชุดสกรูและมอเตอร์ ซึ่งจะเป็นด้านที่ต้องรับน้ำหนักและเป็นที่อยู่ของชุดขับเคลื่อน
2. ตำแหน่ง B ผนังหรือประตูฝั่งตรงข้ามกับตำแหน่ง D 
3. ตำแหน่ง A ผนังลิฟท์ หรือ ประตูลิฟท์ 
4. ตำแหน่ง C ผนังลิฟท์ หรือ ประตูลิฟท์

หมายเหตุ: ตำแหน่ง A และ C เฉพาะลิฟท์แพลตฟอร์มที่สามารถทำทางเข้า-ออกได้สูงสุด 3 ทาง 

ตัวอย่างขนาดแพลตฟอร์มลิฟท์

ตารางด้านล่างเป็นเพียงตัวอย่างขนาดลิฟท์ เพื่อช่วยให้เห็นภาพรวมสำหรับการวางแผนเบื้องต้น ไม่ใช่ขนาดที่เหมาะสมที่สุดสำหรับทุกบ้าน โดยขนาดที่เหมาะสมควรพิจารณาร่วมกับข้อจำกัดของพื้นที่และลักษณะการใช้งานจริง

สำหรับบ้านสองชั้นที่ต้องการติดตั้งลิฟท์เพิ่มเติม ตารางนี้สามารถช่วยตอบคำถามเบื้องต้นได้ว่า “สามารถติดตั้งได้หรือไม่” และ “ต้องเตรียมพื้นที่ประมาณเท่าใด”

Cabin Size V70/V90 (มม.)	Platform Size V80/UNO (มม.)	Shaft Size (มม.)	Cut-out V90/V80/UNO (มม.)	Cut-out V70 (มม.)
A/C Side x B/D Side	A/C Side x B/D Side	A/C Side x B/D Side	A/C Side x B/D Side	A/C Side x B/D Side
710 × 815	635 × 850	1000 × 900	1070 × 940	1060 × 990
910 × 915	835 × 950	1200 × 1000	1270 × 1040	1260 × 1090
1110 × 1015	1035 × 1050	1400 × 1100	1470 × 1140	1460 × 1190
1210 × 1315	1135 × 1350	1500 × 1400	1570 × 1440	1560 × 1490
1110 × 1415	1035 × 1450	1400 × 1500	1470 × 1540	1460 × 1590

ติดลิฟท์แบบแพลตฟอร์มต้องบ่อลิฟท์ลึกขนาดไหน หรือสามารถใช้ทางลาดได้หรือไม่

หลายคนคิดว่าลิฟท์ต้องมีบ่อลึกเสมอ แต่แพลตฟอร์มลิฟท์ให้ทางเลือกมากกว่า

• เซาะพื้นเพื่อทำบ่อตื้น ประมาณ 50-70 มม. (อันนี้คือกรณีที่ไม่ต้องการติดตั้งทางลาด ก็จะเซาะพื้นเล็กน้อยเพื่อให้พื้นบ้านกับทางเข้าลิฟท์เสมอกัน)
• ทำทางทางลาด ในกรณีที่ไม่ต้องการเซาะพื้นเลยซึ่งวิธีนี้จะทำให้ไม่ต้องมีบ่อลิฟท์เลยแม้แต่น้อย

ทั้งนี้ทั้งนั้นแนะนำให้ติดต่อบริษัทลิฟท์ที่ท่านต้องการติดตั้งลิฟท์แบบแพลตฟอร์ม เข้าไปตรวจสอบหน้างานจริงเพื่อความแม่นยำและความปลอดภัยก่อน

ทำไมระบบสกรูถึงสำคัญกับลิฟท์บ้านแบบแพลตฟอร์ม

แพลตฟอร์มลิฟท์จำนวนมากใช้ระบบขับเคลื่อนแบบสกรู เพราะเหมาะกับการวางแผนพื้นที่

• ระบบสกรูเป็นอุปกรณ์ขับเคลื่อนที่สามารถติดตั้งไว้ในโครงลิฟท์ได้เลย
• ระบบสกรูรองรับแนวคิดลิฟท์แบบไม่ต้องมีห้องเครื่อง
• ระบบสกรูเหมาะกับการใช้งานบ้านทั่วไปที่เป็นอาคารที่ไม่สูง

ไม่ใช่ลิฟท์แบบแพลตฟอร์มจะเป็นระบบแบบนี้ แต่ระบบสกรูมักอยู่ในตัวเลือกแรก ๆ สำหรับงานติดตั้งเพิ่มในบ้านเสมอ

Cibes Lift Air 2 พร้อมจุดเด่นของลิฟท์ระบบสกรู

ทำไมลิฟท์แพลตฟอร์มจึงเหมาะกับลักษณะบ้านในประเทศไทย

• บ้านในไทยส่วนมากไม่ได้เผื่อพื้นที่ลิฟท์ไว้ตั้งแต่แรก เจ้าของบ้านหลายคนเพิ่งมาคิดเรื่องลิฟท์เมื่อเริ่มมีผู้สูงอายุในบ้าน หรือเมื่ออยากปรับบ้านให้อยู่สบายขึ้นในระยะยาว ลิฟท์แพลตฟอร์มจึงตอบโจทย์ เพราะหลายรุ่นใช้พื้นที่น้อยและลดงานโครงสร้างได้มากกว่าลิฟท์แบบดั้งเดิม

• ทาวน์โฮมและบ้านเดี่ยวในไทยมักมีข้อจำกัดเรื่องพื้นที่ใช้สอย ผังบ้านส่วนใหญ่วางบันได ห้องน้ำ และห้องนอนไว้ค่อนข้างแน่น ซึ่งลิฟท์แพลตฟอร์มนั้นมีขนาดกะทัดรัดและยังติดตั้งได้ตรงช่องกลางบันได ไม่ต้องมีบ่อลิฟท์ ไม่ต้องมีปล่อง หรือแม้แต่ไม่ต้องมีห้องเครื่อง จึงไม่กระทบพื้นที่หลักของบ้าน

• เจ้าของบ้านไทยให้ความสำคัญกับความสวยงามไม่แพ้เรื่องการใช้งาน ลิฟท์สำหรับบ้านจึงต้องช่วยเรื่องการเข้าถึงโดยไม่ทำให้บรรยากาศของบ้านดูทื่อเกินไป ซึ่งแพลตฟอร์มลิฟท์หลายแบรนด์อย่าง Cibes Lift ก็มีหลายรุ่นที่เลือกออกแบบให้เข้ากับธีมของบ้านสมัยใหม่ได้อย่างลงตัว

• บ้านไทยหลายหลังมีพื้นที่กึ่งภายในกึ่งภายนอก ไม่ว่าจะเป็นโถงข้างบ้าน พื้นที่ต่อเติม หรือมุมที่เปิดรับแสงและลม แพลตฟอร์มลิฟท์ยืดหยุ่นในการติดตั้ง โดยเฉพาะเรื่องประตูของลิฟท์ที่บางรุ่นสามารถเปิดได้มากสุดถึง 3 ทิศ จึงไม่มีข้อจำกัดว่าจะต้องเปิดทิศเดียวกันเหมือนกับลิฟท์ระบบอื่น ๆ

คุณสคราญทิพย์ พึ่งทอง Country Manager บริษัท ซีเบส ลิฟท์ (ประเทศไทย) จำกัด กล่าวไว้ว่า “ลิฟท์บ้านกำลังกลายเป็นสิ่งที่พบได้ทั่วไปมากขึ้นในหลายโครงการบ้านสร้างใหม่” แนวโน้มนี้สะท้อนว่าเจ้าของบ้านไทยเริ่มมองลิฟท์บ้านไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป โดยเฉพาะในบ้านที่มีผู้สูงอายุ บ้านหลายชั้น และบ้านที่ต้องการวางแผนอยู่อาศัยระยะยาว

ข้อดีและข้อจำกัดของแพลตฟอร์มลิฟท์

ข้อดีของลิฟท์แบบแพลตฟอร์ม

• ใช้พื้นที่ติดตั้งค่อนข้างกะทัดรัด
  ลิฟท์แบบแพลตฟอร์มเหมาะกับบ้านที่มีพื้นที่จำกัด เพราะหลายรุ่นออกแบบมาให้ใช้พื้นที่น้อยกว่าลิฟท์แบบดั้งเดิมในหลายกรณี

• เหมาะกับบ้านที่สร้างเสร็จแล้ว
  บ้านจำนวนมากไม่ได้เตรียมพื้นที่ลิฟท์ไว้ตั้งแต่แรก แพลตฟอร์มลิฟท์จึงเป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับการติดตั้งเพิ่มภายหลัง โดยเฉพาะในบ้านที่ยังมีคนพักอาศัยอยู่

• ลดความซับซ้อนของงานเตรียมหน้างาน
  หลายรุ่นช่วยลดงานโครงสร้างเสริมและลดผลกระทบต่อส่วนเดิมของบ้าน ทำให้การวางแผนติดตั้งและปรับปรุงหน้างานทำได้ง่ายขึ้น

• รองรับการใช้งานเพื่อการเข้าถึงได้ดี
  แพลตฟอร์มลิฟท์ถูกพัฒนามาจากแนวคิดด้าน accessibility จึงเหมาะกับบ้านที่ต้องการเพิ่มความสะดวกในการขึ้นลงสำหรับผู้สูงอายุ ผู้ใช้รถเข็น หรือสมาชิกในครอบครัวที่ต้องการความช่วยเหลือมากขึ้น

• มีขนาดและรูปแบบให้เลือกหลากหลาย
  ลิฟท์ประเภทนี้มักมีหลายขนาด ดีไซน์ที่สามารถปรับแต่งได้หลากหลาย และเงื่อนไขการติดตั้งที่ยืดหยุ่น จึงปรับให้เข้ากับผังบ้านเดิมได้ง่ายกว่าในหลายสถานการณ์

• วางตำแหน่งประตูได้เหมาะกับบ้านจริงมากขึ้น
  ในการติดตั้งลิฟท์บ้าน จุดสำคัญไม่ได้มีแค่ขนาดตัวลิฟท์ แต่รวมถึงตำแหน่งประตูและทางเข้าออกในแต่ละชั้นด้วย ซึ่งแพลตฟอร์มลิฟท์หลายรุ่นสามารถวางแผนให้สอดคล้องกับข้อจำกัดของบ้านเดิมได้ดี

ข้อจำกัดของลิฟท์แพลตฟอร์ม

• ความเร็วต่ำกว่าลิฟท์โดยสาร
  ลิฟท์แพลตฟอร์มถูกออกแบบให้วิ่งช้ากว่าลิฟท์โดยสารทั่วไปอย่างชัดเจน เพราะมีมาตรฐานความปลอดภัยของสหภาพยุโรป EN 81-41 กำหนดความเร็วของ Platform Lift ไว้ ไม่เกิน 0.15 m/s จึงให้ประสบการณ์ต่างจากลิฟท์โดยสารในห้างหรือคอนโดอย่างชัดเจน ซึ่งอาจไม่ตอบโจทย์คนที่คุ้นกับลิฟท์ในห้างหรือคอนโด และต้องการความรวดเร็วในการใช้งานประจำวัน

• ประสบการณ์ใช้งานไม่เหมือนลิฟท์เคบิน
  แม้จะใช้งานได้สะดวกในบ้าน แต่ความรู้สึกขณะโดยสารมักต่างจากลิฟท์ห้องโดยสารแบบปิดเต็มตัว บางคนอาจรู้สึกไม่คุ้นหรือรู้สึกโหวงกว่าลิฟท์โดยสารที่โตมาด้วยกันในอาคารทั่วไป

• มีข้อจำกัดด้านความสูง
  ลิฟท์แพลตฟอร์มมักเหมาะกับบ้านหรืออาคาร low-rise มากกว่า เพราะในตลาด หลายรุ่นรองรับความสูงได้สูงสุดประมาณ 13 เมตร หรือ 6 stops จึงตอบโจทย์บ้านพักอาศัยทั่วไปได้ดี แต่หากเป็นบ้านที่ต้องการความสูงมาก หรือมีจำนวนชั้นมากกว่านั้น ระบบลิฟท์ประเภทอื่นอาจเหมาะกว่าในการใช้งานจริง

เช็กลิสต์สำรวจหน้างานก่อนติดตั้งลิฟท์

• จะติดตั้งลิฟท์ตรงไหนของบ้าน: ดูตำแหน่งที่ใช้งานสะดวก เข้าถึงได้จริงทุกชั้น และไม่ชนทางเดินหรือบันได

• ขนาดพื้นที่ใช้งานภายในลิฟท์: ดูว่าขนาดภายในพอสำหรับผู้ใช้งานจริงหรือไม่ โดยเฉพาะถ้ามีผู้สูงอายุ รถเข็น หรืออุปกรณ์ช่วยพยุง

• ขนาดพื้นที่ติดตั้งรวม: วัดพื้นที่รวมที่ต้องใช้สำหรับตัวลิฟท์และโครงสร้างรอบลิฟท์ ไม่ใช่ดูแค่ขนาดห้องโดยสาร

• ขนาดช่องเปิดพื้นแต่ละชั้น: ตรวจว่าพื้นที่เจาะช่องเปิดพอหรือไม่ และกระทบโครงสร้างเดิมแค่ไหน

• จะทำบ่อลิฟท์หรือใช้ทางลาดแทน: ต้องสรุปตั้งแต่ต้นว่าหน้างานทำ pit ได้ไหม หรือควรใช้ ramp แทน

• ความสูงหน้างานเพียงพอหรือไม่: เช็กความสูงจากพื้นถึงฝ้า/โครงสร้างด้านบน ว่าพอสำหรับรุ่นที่เลือกหรือไม่

• ระบบไฟพร้อมติดตั้งหรือยัง: ดูว่าหน้างานมีไฟตามสเปกที่ลิฟท์ต้องใช้หรือไม่ และต้องเดินไฟเพิ่มตรงไหน

• พื้นที่เข้า-ออกหน้าลิฟท์พอไหม: เช็กว่าหน้าประตูมีพื้นที่พอให้เดินเข้าออก หมุนตัว หรือใช้งานได้สะดวกจริง

• เอกสารความปลอดภัยสำหรับงานติดตั้งลิฟท์: ตรวจสอบว่าลิฟท์มีเอกสารและมาตรการด้านความปลอดภัยครบก่อนเริ่มงานติดตั้ง

• แผนติดตั้งกระทบการอยู่อาศัยแค่ไหน: ดูระยะเวลางาน เสียง ฝุ่น การกั้นพื้นที่ และผลกระทบต่อคนที่อยู่ในบ้านระหว่างติดตั้ง

ทางเลือกของบ้านที่ไม่ได้เผื่อลิฟท์ไว้ตั้งแต่แรก

แพลตฟอร์มลิฟท์เป็นลิฟท์บ้านที่ตอบโจทย์การติดตั้งเพิ่มในภายหลัง เพราะหลายรุ่นใช้พื้นที่น้อย ลดงานโครงสร้าง และไม่ต้องมีห้องเครื่อง จากข้อมูลขนาดอ้างอิงของลิฟท์ในเครือ Cibes Lift Group ผู้นำด้านลิฟท์บ้าน ลิฟท์ขนาดเล็กทั้งในไทยและต่างประเทศ โครงสร้างลิฟท์สามารถเริ่มต้นได้ที่ประมาณ 1000 × 900 มม. และช่องเปิดพื้นเริ่มได้ที่ประมาณ 1070 × 940 มม. พร้อมตัวเลือกขนาดที่หลากหลายให้เหมาะกับบ้านและการใช้งานจริงของแต่ละครอบครัว จึงเหมาะกับบ้านในไทยที่ผังบ้านค่อนข้างตายตัว แต่ยังต้องการความสะดวก ความปลอดภัย และดีไซน์ที่เข้ากับบ้าน